Petronella-enzo

Buurtvereniging voor de Petronellaweg,

Dankmeijerweg en een deel van de Joan Beukerweg

 

 

 

 

 

·        Home

·        Nieuwsbrief

·        Agenda

·        Foto’s

·        Verhuur

·        Wist u dat...

·        Historie

·        Contact

 

Historie van de Petronellaweg

 

 

Hoe Ploem’s bosje in buurtschap de Fluitersmaat de Petronellaweg werd

Voorwoord

 

Nieuwsgierig naar de historie en naamgeving van onze “Petronellaweg” ben ik in het verleden gedoken. Dit bleek geen makkelijke zoektocht aangezien vrijwel het gehele gemeentelijk archief in de 2e wereldoorlog is verbrand. Gelukkig kon dhr. Geert Maassen van het Gelders Archief mij aan de volledige naam van Petronella helpen waardoor ik een eerste aanknopingspunt gevonden had. Ook Jos van Deelen van de gemeente Renkum is zeer behulpzaam geweest bij de verdere zoektocht.

 

In de historische publicaties waarin mogelijk meer aanknopingspunten zouden staan, bleek een goede index veelal afwezig, wat mij noodzaakte de gehele publicaties door te spitten. Dit laatste overigens niet met tegenzin, want Renkum blijkt een interessante en mooie historie te kennen. Langzaam aan ontrafelde zich het historisch verhaal rondom onze Petronellaweg en haar naamgeefster. In deze beschrijving beperk ik mij echter enkel tot datgene dat verband houdt met onze Petronellaweg en haar naamgeefster. Voor diegenen die ook geïnteresseerd zijn in de rest van de Renkumse historie, raad ik aan te kijken naar het overzicht van geraadpleegde bronnen.

 

De historie van onze Petronellaweg is een samenraapsel van feiten die ik heb aangetroffen in verschillende (historische)bronnen. Niet altijd blijken de verschillende bronnen volledige of consistente informatie te bevatten. Aanvullingen of verbeteringen op hetgeen hier beschreven staat, blijven dan ook welkom.

                                                                                                                                                                        

Jeroen Loeff, oktober 2009

 


Inhoudsopgave

 

1.         Vaststelling naamgeving Petronellaweg  2

2.         De familie Ploem   2

3.         Petronella Ploem   3

4.         Villa Ewilca  4

5.         Het ontstaan van de huidige Petronellaweg  6

6.         Bouwjaren panden Petronellaweg  7

7.         Petronellaweg tijdens de 2e wereldoorlog  8

8.         Middenstand in de Petronellaweg  9

9.         Buurtschap Fluitersmaat (1350 – 1910) 9

10.       Open eindjes  10

11.        Geraadpleegde bronnen  10

 

 

1.        Vaststelling naamgeving Petronellaweg

 

De Petronellaweg is vernoemd naar mejuffrouw P.J. (Petronella) Ploem, geboren op 25-12-1838 en overleden 21-09-1920. Zij was de vroegere bezitster van de gronden waarop o.a. onze weg is aangelegd en de huizen zijn gebouwd [2]. Op 23 oktober 1924 is in de gemeenteraad van Renkum besloten dat de huidige Petronellaweg zijn naam kreeg [1]. Tot op de dag van vandaag bestaat er geen 2e straat met dezelfde naam.

 

2.        De familie Ploem

 

Bekijk stamboom familie Ploem (PDF)

Alvorens verder in te gaan op Petronella Ploem, schetsen we een beeld van de familie Ploem in Renkum. Meerdere leden van deze familie hadden namelijk in Renkum enkele betekenisvolle panden in hun bezit.

 

Bezittingen van de familie Ploem in Renkum

Westelijk in de Dorpsstraat had de familie Ploem van ca. 1880 tot 1905 een dameskostschool voor dochters van welgestelden. Deze bevond zich aan de Dorpsstraat 83-85 en de dames Ploem en Meimersma zwaaiden hier de scepter. Dit pand is in 1913 tot dubbel winkelhuis verbouwd en doet vandaag de dag dienst als herenkapper Corton.

 

Foto: het hoge pand links op de foto is de kostschool in de Dorpsstraat van Ploem (1898) [3]

 

Oostelijk van de Dorpsstraat had de familie Ploem het in 1866 gebouwde en nog steeds bestaande huis (zie hiernavolgende foto) op de hoek Dorpsstraat – Wilgenpas in haar bezit. Dit is tot dusver altijd het laatste huis aan de zuidzijde van de Dorpsstraat geweest. Medio 1864 lag naast dit huis tot aan de Melkdam (de huidige Wilgenpas was er toen nog niet) een weiland van de familie Ploem.

 

Foto: Het laatste deel van de Dorpsstraat, voordat het postkantoor (1910) gebouwd was. Links (zuidzijde) het laatste huis voor de Melkdam, dat van mejuffrouw. Ploem. Rechts de (witte) muur van pension Frisia, en achteraan Rijnzicht.[3]

 

Aan de overkant van het zojuist vermeldde herenhuis had de familie Ploem het gehele gebied tussen de Utrechtseweg en de Groeneweg in haar bezit. (zie onderstaande foto). Ongeveer ter hoogte van de Melkdam stond villa Lemgo, de katholieke kerk heeft deze villa Lemgo in 1917 aangekocht om hier de katholieke kerk te bouwen welke in 1923 is geopend.

 

Foto: Utrechtseweg kijkend richting de Dorpsstraat in 1895. Rechts de villa ‘Lemgo’ van de familie Ploem waar in 1923 de katholieke kerk is gebouwd. Links het (nog bestaande) herenhuis van de familie Ploem. [16]

 

Voor de historie van onze Petronellaweg is echter het door Hendrik Lodewijk Ploem (1810 – 1882) [13] gebouwde riante buitenhuis oostelijk van villa Lemgo aan de Utrechtseweg het meest interessante pand. Het erf van dit buitenhuis reikte tot aan de huidige Joan Beukerweg. Over het bouwjaar verschillende de bronnen van mening, 1843 [4] of 1864 [3]. Hendrik Ploem bezat in de Betuwe onder Heteren vele landerijen en had drie dochters genaamd Eefje, Wilka en Catrien. Door van die namen het eerste gedeelte aaneen te voegen had hij de naam voor zijn villa gevonden: villa Ewilca. Deze villa stond op de plaats van de huidige politiepost in de voormalige Maria Klooster Kapel aan de Utrechtseweg 131.

 

Foto: villa Ewilca aan de Utrechtseweg. Waarschijnlijk rond 1930 toen de villa inmiddels een andere naam had gekregen niet meer in het bezit van de familie Ploem was en dienst deed als klooster. Bron: ansichtencollectie Jos van Deelen. [12]

 


3.        Petronella Ploem

 

P.J. (Petronella) Ploem is geboren op 25 december 1838 [13]. Petronella Ploem was de nicht van Hendrik Ploem, die villa Ewilca liet bouwen. Wanneer Petronella in villa Ewilca is komen te wonen is niet exact bekend, in elk geval had er al in 1887 [5] haar intrek gevonden en heeft ze er tot haar dood in 1920 gewoond [14]. Mogelijk is zij er in 1882 komen te wonen toen Hendrik Ploem op 72 jarige leeftijd overleed of in 1886 toen de vrouw van Hendrik Ploem, Ludolphina Eelkje Adriana Ploem, op 69 jarige leeftijd overleed. Geen van de geraadpleegde bronnen bevat aanwijzingen dat Petronella Ploem ooit getrouwd is geweest.

 

Petronella Ploem zou gedurende haar leven een groot weldoenster geweest zijn in Renkum en stond daar enkel bekend als Pietje Ploem. Men bedoelde hier niets onaangenaams mee want dit vriendelijke dametje was alom geliefd.

 

Foto: krantenartikel van 10 maart 1887 [5]

 

Of het ook deze Petronella Ploem was die de scepter zwaaide in de eerder beschreven meisjeskostschool op de Dorpsstraat, is (nog) niet zo expliciet in een van de geraadpleegde bronnen bevestigd. Al klinkt dit wel aannemelijk. Het personeel dat Petronella Ploem in dienst had op villa Ewilca was woonachtig op de naastgelegen boerderij de Maat.

 

Foto: boerderij “de Maat”. V.l.n.r. boer Hannes v.d. Born, Gerrit Bent en Nolda Loderus, behorend tot het personeel van Pietje Ploem (Petronella Ploem). Verder op de foto moeder v.d. Born, het dienstertje en de spruiten.[3]

 

Petronella Ploem overleed op 21 september 1920 op 81 jarige leeftijd. [13] In de Oosterbeeksche Courant van 2 oktober 1920 wordt naar aanleiding van haar overlijden geschreven dat zij “een grote weldoenster van onze gemeente” was. Ze was altijd zeer geïnteresseerd in het wel en wee van de inwoners van Renkum, en bood hulp waar dat nodig en wenselijk was. Ze droeg onder andere de bewaarschool en andere scholen een warm hart toe (zeer waarschijnlijk door het verlenen van financiële steun). Tot op hoge leeftijd (76 jaar) nam ze deel aan het Steuncomité tijdens de mobilisatie. Wat mevrouw Kneppelhout was voor Oosterbeek, was mejuffrouw Ploem voor Renkum. Met iedereen leefde zij mee, en niemand zal haar vergeten. Uit haar nalatenschap verkreeg de afdeling Renkum van de Nederlandsche Protestanten Bond 3000 gulden, en de Vereeniging Renkum (Neutrale Bewaarschool) werd 2000 gulden toebedeeld. Verschillende personen, onder andere werknemers van Petronella, ontvingen meer of minder belangrijke legaten.

Zij ligt samen met eerder genoemde Hendrik Ploem en zijn vrouw begraven in één graf op de algemene begraafplaats Onder de Bomen in Renkum. Elders op de begraafplaats bevindt zich nog een vrijwel identiek graf waar eveneens leden van het geslacht Ploem begraven liggen. Dit zuidelijke deel van de begraafplaats kent sinds 2001 een monumentale status wat inhoudt dat een aanzienlijk deel van deze historische graven nooit geruimd mag worden. De grafzerk van o.a. Petronella Ploem dateert uit 1882 en valt ook onder deze monumentale status. Er zijn géén rechthebbenden (meer) bekend van dit graf.[15] Tegenover de grafzerk van Petronella Ploem bevindt zich het graf van de Renkumse schilder van Ingen.

 

Foto: de grafzerk op de algemene begraafplaats “onder de bomen” te Renkum. Op deze grafzerk staan de namen van Hendrik Ploem, zijn vrouw Ludolphina Ploem en hun nicht Petronella Ploem.

 


4.        Villa Ewilca

 

Villa Ewilca was aanvankelijk het riante buitenhuis van Hendrik Ploem met een fraai aangelegde tuin, koetshuis en verdere bijgebouwen. Het erf liep aan de achterzijde door tot aan het zandpad dat later de Groene Weg werd en over dat pad was nog een bosje van eikenhakhout, dennen en larixen dat Ploem’s bosje werd genoemd. Dit bosje liep door tot de huidige Joan Beukerweg. Aan het zandpad bij het bosje (waarschijnlijk onze huidige Petronellaweg) stond een huisje met enkele lindebomen. Dit werd bewoond door Gerrit Bent die manusje van alles was op villa Ewilca. Ook een kleine tuinman, van den Born, was daar werkzaam. Op de van Ingenweg verwijst de naam Eikenhof van het (nog bestaande) witte huis op de hoek van IngenwegDankmeijerweg nog naar dit voormalige eikenbos.

 

Kaart: villa Ewilca op een kadastrale kaart uit 1870. Rechts ervan ligt boerderij ‘de Maat’ en noordelijk is Ploem’s bosje zichtbaar. De bovenste gestippelde geeft vermoedelijk de erfafscheiding weer, de bovenste stippellijn ligt gelijk aan de huidige Joan Beukerweg. [10]

 

Aan de rechterzijde van villa Ewilca – bij de knik in de Utrechtseweg richting Heelsum - grensde de tuin van villa Ewilca aan het erf van de boerderij de Maat met daarbij behorende akkers die tot aan Ploem’s bosje reikten. Rechts van boerderij de Maat liep een zandweg ter hoogte van de huidige van Ingenweg.

 

Kaart: villa Ewilca vermeld op een wandelkaart van Arnhem en omstreken uit ca. 1880. [11]

 

Tegenover villa Ewilca bevond zich begin 20e eeuw laag grasland met een paar forse iepen in de weide. Een reeks grillige wilgen langs de beek en plassen met de Noordberg op de achtergrond. Tegenover boerderij de Maat ving, naast de tramrails, een rij hoge beuken aan en aan de overzijde begon een rij kastanjes al tegenover villa Ewilca om ter hoogte van huidige van Ingenweg ook in beukenbomen over te gaan. Dit leverde met elkaar een uniek stukje landschapsschoon op.

 

Nadat Petronella Ploem in september 1920 is gestorven, koopt (zakenman-)pastoor Wolters namens de Rooms Katholieke Kerk in december 1920 villa Ewilca met de bijhorende gronden. Het kerkbestuur doet villa Ewilca vervolgens met de tuinen over aan de zusters voor f 30.000,-.  Achter in de tuinen wordt vervolgens de meisjesschool St. Ursula gebouwd welke op 1 december 1921 in gebruik wordt genomen en nu nog steeds aan de Groeneweg 12 staat. De zusters hadden inmiddels de tot klooster ingerichte villa Ewilca betrokken en deze de naam villa St. Ursula gegeven. Ook wel het Ursulinenklooster genoemd.

 

De gronden achter villa Ewilca bestemde de kerk voor een kerkhof, de huidige R.K. begraafplaats Mariahof aan de Groeneweg. [14]

 


Onderstaande foto’s geven de omgeving van villa Ewilca op de Utrechtseweg weer van oost naar west.

 

Foto: gezicht op de weg naar Heelsum (Utrechtseweg), met boerderij ‘de Maat’. Villa Ewilca, welke zich links van deze boerderij bevindt, is helaas niet zichtbaar.[5]

 

Foto: villa Ewilca aan de Utrechtseweg, hier reeds in gebruik als Ursulinenklooster en hernoemd naar St. Ursula. Bron: ansichtencollectie Jos van Deelen. [12]

 

Foto: Koninginnedag 1919. Een stoet ringrijders koerst voor villa Ewilca langs over de Utrechtseweg richting de Dorpsstraat naar de naar het feestterrein. [3]

 

Foto: de Utrechtseweg ter hoogte van de huidige Maatweg richting de Dorpsstraat. Rechts het hek van villa Ewilca, ten tijde van deze foto draagt de villa al de naam klooster ‘Sancta Maria’. De tramrails loopt voor de villa langs. Verderop is nog bestaande de Wilhelminalinde zichtbaar. Ongeveer ter hoogte van deze Wilhelminalinde bevond zich ook de tramwissel, waardoor dit stuk straat in Renkum ook wel werd aangeduid als ‘de Wissel’. [8]

 

Foto: de Utrechtseweg ter hoogte van de Wilhelminalinde (rechts met het hekwerk eromheen) ter hoogte van de tramwissel. Het witte huis links op de achtergrond was ook in bezit van de familie Ploem en staat nu nog steeds als eerste huis aan de zuidzijde van de Dorpsstraat. [3]

 

In 1950 voldeed villa Ewilca voor de kerk niet langer als klooster en is het pand van voormalig villa Ewilca vervangen voor de Maria klooster Kapel, - ook wel Sancta Maria genoemd, dat thans nog dienst doet als politiepost.

 

           

            Foto: de Maria klooster Kapel op de plaats waar voorheen villa Ewilca heeft gestaan. [8]

 


5.        Het ontstaan van de huidige Petronellaweg

 

Het erf van villa Ewilca liep tot aan de huidige Joan Beukerweg. Op onderstaande kaart uit 1870 is – door Ploem’s bosje - al een weg zichtbaar daar waar momenteel de Petronellaweg ligt.

 

Kaart: kadastrale kaart van rond 1870 [10]

 

Noordelijk sluit de weg aan op de latere van Ingenweg, zuidelijk op de latere Maatweg. De Groeneweg zou pas later in oostelijke richting – door Ploem’s land - worden doorgetrokken tot aan de Utrechtseweg.

 

Onderstaande kaart van rond 1900 noemt een gebouw genaamd Koepel op het erf van villa Ewilca. De functie hiervan is onbekend. Vanaf 1914 wordt het niet meer getoond op kadastrale kaarten.

 

Kaart: kadastrale kaart van rond 1900 met daarop de ‘Koepel’ aan de huidige Petronellaweg [10]

 

In 1899 is er aan de huidige van Ingenweg achter de Petronellaweg een gasfabriek gebouwd. Tot 1927 is Renkum vanuit deze fabriek van haar gas voorzien, daarna verkreeg zij haar gas via een persleiding vanaf Oosterbeek. [4]

 

           

Foto: het begin van de huidige van Ingenweg rond 1900, toen nog Fluitersmaatscheweg geheten met links op de voorgrond het nu nog bestaande huis “Eikenhof” dat nu op de kruising Dankmeijerweg – van Ingenweg staat. De lanteren aan de linkerzijde staan vrijwel op de plaats waar later de Dankmeijerweg zou aanvangen. Op de achtergrond links is de gasfabriek zichtbaar. Rechts op de foto wandelt de toenmalige boekhandelaar van Renkum (Maantje Manasse). [3]

 

In 1920 heeft Ir. Jos Cuypers een wegenuitbreidingsplan opgesteld voor Renkum, als gevolg hiervan is onder andere de Petronellaweg ontstaan. Op 23 oktober 1924 besloot de gemeenteraad van Renkum deze weg de Petronellaweg te noemen.. Andere straten die het gevolg zijn van dit uitbreidingsplan zijn de Grunsfoortseweg, de Kloosterkampsweg, de Willebrordweg, de Enkweg, de Meester van Rennesweg en de Dankmeyerweg.

 


Als na de 2e wereldoorlog de Renkumse bevolking terugkeert, zijn vele woningen verwoest. De overheid voorziet door de woningwetbouw in nieuwe woningen waardoor in 1948 tussen de Reymerweg en de Groeneweg drie nieuwe wegen ontstaan nabij de Petronellaweg: de Joan Beukerweg, de Pastoor Woltersweg en de Dr. Van Haverkorn van Rijsewijkweg.

 

Op de hiernavolgende kadastrale kaart van rond 1930 is de huidige Petronellaweg al beter herkenbaar. In het blauw is de ligging van de latere Dankmeijerweg in de kaart ingetekend waardoor de Petronellaweg niet langer doorloopt tot aan de Groeneweg. Ook is op deze kadastrale kaart de Gasfabriek zichtbaar die van 1899 tot waarschijnlijk ergens in de 30e jaren van de 20e eeuw aan de van Ingenweg heeft gestaan.

 

                Kaart: kadastrale kaart van ca. 1930. In blauw de huidige ligging van de Dankmeijerweg en Maatweg. [10]

 

                Kaart: kadastrale kaart 2009 [10]

 


6.        Bouwjaren panden Petronellaweg

 

De bebouwing van onze straat dateert hoofdzakelijk van tussen 1924 en 1935. Exacte bouwjaren zijn bij de gemeente Renkum niet meer bekend, aangezien het pandendossier van de gemeente samen met de rest van het gemeentearchief in de oorlog is verband.

 

Aan de hand van het (gereconstrueerde) bevolkingsregister van de gemeente Renkum [8] en de daarin aangetroffen oudste vestigingsdatum op een specifiek adres valt voor veel panden op de Petronellaweg wel een indicatie van het bouwjaar te geven.

 

 

 

De huisnummers 1 en 19 ontbreken in de Petronellaweg. Klaartje Legtenberg (nr. 6) geeft hier als planoloog de volgende verklaring voor:

 

Petronellaweg nummer 1 zou moeten staan op de hoek waar nu de twee woningen aan de

Dankmeijerweg staan. Ook vroeger bouwden ze met een bepaalde verkaveling in het

achterhoofd. Wellicht dat huisnummer 1 dus al wel gepland was maar nooit gebouwd is

dan wel dat de Dankmeijerweg in ontwikkeling kwam en het beter uitkwam om die

woningen eerst te bouwen. Dit zie je veel meer terug "in den lande". Gezien de

verkaveling is dit aannemelijk.

 

Huisnummer 17 is qua bouwstijl een nieuwere woning dan de overige woningen in de

straat. Qua typologie is deze woning na-oorlogs. Mogelijk dat hier voor de oorlog een

twee-onder-een-kapper heeft gestaan met de nummers 17 en 19 en dat daar 1 woning

(nummer 17) voor terug is gekomen.

 

7.        Petronellaweg tijdens de 2e wereldoorlog

 

De 2e wereldoorlog heeft in Renkum veel schade aangericht. In oktober 1944 zijn alle inwoners van Renkum op last van de Duitsers geëvacueerd. In de periode die volgde hebben de Duitsers een verdedigingslinie van Arnhem tot Wageningen aangelegd. Dwars door tuinen en onder wegen en huizen door werden loopgraven aangelegd, waarvoor deuren (in totaal ca. 8.000!), vloeren en plafonds uit de huizen werden gesloopt. Ook meubilair werd hiervoor op ‘passende’ wijze gebruikt. De Geallieerden in de Betuwe ontgingen deze activiteiten niet en gedurende de wintermaanden beschoten zij o.a. Renkum regelmatig. Tegelijkertijd werd, zowel door Duitsers als Nederlanders, op grote schaal geplunderd waarbij geen huis werd overgeslagen. Wat niet meegenomen kon worden, werd grondig vernield of vervuild. Bovendien hadden gedurende ruim acht maanden weer en wind vrij spel in de kapotte huizen. [6]

 

Toen de eerste bewoners in mei 1945 terugkeerden, bood Renkum een troosteloze aanblik. Geen enkel huis bleek onbeschadigd gebleven.

 


Foto: 1945. Oorlogsschade aan de achterzijde van Petronellaweg 3, het eerste huis aan de oostzijde van onze straat. Rechts ervan is Petronellaweg 5 zichtbaar, links op de foto een deel van Petronellaweg 6.[6]

 

Foto: 1945. Dankmeijerweg 8. Destijds bewoond door kleermaker Luppes. [6]

 


8.        Middenstand in de Petronellaweg

 

Ook kende de Petronellaweg in het verleden nog middenstand, zoals een kruidenierswinkeltje en een of meerdere pensions.

 

[De beschikbare informatie hierover is vooralsnog beperkt, wordt mogelijk later nog aangevuld]

 


9.        Buurtschap Fluitersmaat (1350 – 1910)

 

Glooiingen in het landschap

De glooiingen in het landschap rondom de Petronellaweg kennen enige verborgen historie.

 

Zo deed de verhoging oostelijk van de Petronellaweg die nu bekend staat als de Ketsheuvel ca. 3.500 jaar geleden dienst als grafheuvel. In 1956 is bij archeologisch onderzoek nog een van deze historische graven aan het licht gekomen om vervolgens in 1967 alle sporen voorgoed te wissen met de bouw van het huidige flatgebouw.

 

De huidige Bram Streeflandweg en de van Ingenweg liggen in een soort van dal ten opzicht van hun omgeving. De ligging van deze wegen ligt dan ook op de plaats waar vroeger het regen- en smeltwater, afkomstig van de Renkumse Heide, zich een uitweg zocht naar de Rijn.

 

Boerderij “de Maat”

Boerderij de Maat – waar later het personeel van Petronella Ploem zou wonen – was één van de aller-oudste hoeven in Renkum. De eerste vermelding dateert van 1357. Boerderij de Maat betaalde toen o.a. tienden (kerkelijke belasting) aan verschillende kloosters, destijds ook wel de ‘Maatsche Tiend’ genoemd. Boerderij de Maat heeft niet altijd deze naam gedragen, in de 16e eeuw heet ze nog ter Buiten of dar Buten.

 

Op onderstaand kaartje is het erf van boerderij de Maat zichtbaar. Op een deel van dit erf is later o.a. villa Ewilca van de familie Ploem gebouwd waarop weer later de huidige Petronellaweg is aangelegd.

 

                Kaart: de “Tienden” zoals die voorkwamen te Renkum. [5]

 


Buurtschap “Fluitersmaat

De huidige Petronellaweg ligt in het oude buurtschap Fluitersmaat. Deze buurtschap was gelegen tussen de Hogenkampseweg (vroeger Plankenwambuisweg), Bennekomseweg, Doornekampseweg en ten zuiden grenzende aan de Utrechtseweg met de uiterwaarden.

 

De Fluitersmaat is gekenmerkt als een merkwaardige buurtschap met de diepliggende Fluitersmaatscheweg. Deze weg is na de 2e wereldoorlog van naam veranderd en kennen we nu als de Bram Streeflandweg (verzetsheld in WOII) en de van Ingenweg (Renkumse schilder).* Aan weerszijden van de Fluitersmaatscheweg waren hoog oplopende landerijen met kris en kras arbeidershuisjes, boerderijtjes, boomgaarden en stukjes weiland, doorsneden met allerlei paadjes, een fleurige landschappelijke lappendeken opleverde die typisch Veluws aandeed. De Fluitersmaat moet door de eeuwen heen ook een schitterend stukje natuur zijn geweest. De heidevelden langs de Hogekamp, de weiden met zijn hooikampen in het vochtige dal en bebossing aan de Heelsumse zijde.

 

In 1914 spreekt de A.N.W.B. nog in haar brochures over het dorpje Fluitersmaat in haar brochures.[5] Vandaag de dag lijkt dit buurtschap en haar naam vrijwel geheel verdwenen te zijn. De Fluitersdreef en bewonersvereniging Fluitersmaat verwijzen nog naar dit verleden.

 

* NB.: De straatnaam Fluitersmaatscheweg keert na ruim 50 jaar afwezigheid weer terug in Renkum. De verbindingsweg tussen de Hogenkampseweg en de Bram Streeflandweg die door de bouw van ’t Haeghendal ontstaat krijgt de naam Nieuwe Fluitersmaatscheweg.

 

           

                Kaart: oude plattegrond van Renkum uit 1908 met daarop nog de buurschap Fluitersmaat weergegeven.[5]

 


10.    Open eindjes

 

De gevonden historische bronnen bieden bevatten lang niet altijd een sluitend geheel. Op onderstaande vragen is tot dusver nog geen informatie aangetroffen.

 

o        Bestaat er fotomateriaal van Petronella Ploem?

o        Wat was ‘de Koepel’ voor een bouwwerk?

o        Was Petronella Ploem ook degene die in de Dorpsstraat de meisjeskostschool leidde?

o        Welke middenstand heeft de Petronellaweg gekend?

 


11.    Geraadpleegde bronnen

 

[1] Oosterbeeksche Courant d.d. 1-11-1924. (Raadpleegbaar als microfiche bij Historisch Documentatiecentrum Renkum, De Gelderland Bibliotheek en het Gelders Archief

 

[2] Dhr. Geert Maassen, publieksadviseur Gelders Archief

 

[3] Boek: Groen was mijn dorp, Renkum in de jaren 1900 – 1925, Wes Beekhuizen, 1973

 

[4] Boek: Van een groene zoom aan een vaal kleed, de geschiedenis van de dorpen Oosterbeek, Wolfheze, Doorwerth, Heelsum en Renkum. E.J. Demoed. 1953

 

[5] Boek: Bomen over Renkum, deel 1, 2 & 3, Cees Burgsteyn, Piet Burgsteyn Czn, 2006

 

[6] Boek: Vier geschonden dorpen: Doorwerth/Heveadorp, Heelsum, Renkum, Wolfheze in 1945, G.H. Maassen, 1982.

 

[7] www.oudrenkum.nl

 

[8] www.archieven.nl, o.a. voor het raadplegen van het historisch bevolkingsregister Renkum

 

[9] www.heemkunderenkum.nl

 

[10] www.historiekaart.nl

 

[11] Wandelkaart van Arnhem en omstreken, A. Braakensiek, ca. 1880. Gelderland Bibliotheek, www.gelderlandinbeeld.nl

 

[12] Persoonlijke collectie ansichten Jos van Deelen

 

[13] www.zerken.nl

 

[14] Boek: Katholiek Renkum – Heelsum door de eeuwen heen. 1875 – 1975. A.B. de Jong, A.G. Steenbergen. J.J. Tersteeg.

 

[15] Gemeente Renkum, afdeling Wijkbeheer – grafregister.

 

[16] Sjouwen door oud en nieuw Renkum, H. Karsch en C. Burgsteyn, 1990

 

 

 

Sinds 1992, online sinds 2008
: informatie uit Oosterbeeksche Courant 1920 toegevoegd n.a.v. overlijden Petronella

Update 23-04-2010: mogelijke verklaring voor ontbreken huisnummers 1 & 19 toegevoegd

Update 08-10-2009: eerste versie online